Τα κύρια χαρακτηριστικά του σπέρματος είναι ο όγκος και ο αριθμός των σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτωση. Και τα δύο αυτά μεγέθη έχουν ευρεία διακύμανση και είναι αποτέλεσμα της επίδρασης ενός ή περισσότερων από τους προαναφερθέντες παράγοντες. Γενικά ο όγκος του αποβαλλόμενου σπέρματος ενός κριού κυμαίνεται από 0,2 έως 2,0 ml και ο αριθμός των σπερματοζωαρίων, που εκφράζει και την πυκνότητα του από 2-3 δισεκατομμύρια ανά ml, εκ των οποίων το 4-6% παρουσιάζει μορφολογικές ανωμαλίες. Η ποσότητα του παραγόμενου σπέρματος είναι άμεσα εξαρτώμενο από το μέγεθος (μάζα) των όρχεων . Από ερευνητικές μελέτες ( Cameron& Tilbrook 1990, Martinez 1994 κα) έχει αποδειχθεί πως η ημερήσια παραγωγή σπερματοζωαρίων ανέρχεται σε 20 εκατομμύρια ανά γραμμάριο μάζας όρχεων. Έτσι είναι δυνατή η έμμεση εκτίμηση της αναπαραγωγικής ικανότητας των κριών με βάση το μέγεθος των όρχεων που συνδέεται με την περίμετρο ( ΠΟ σε cm) των όρχεων ( έρευνα του Notter 1981). Σύμφωνα με την μελέτη αυτή έχει προκύψει ο παρακάτω μαθηματικός τύπος που υπολογίζει το βάρος των όρχεων σε σχέση με την περίμετρο αυτών :
Βάρος όρχεων (g)= 56,49 (ΠΟ)-1331 (r2=0,90)
Η περίμετρος των όρχεων μπορεί να προσδιοριστεί με τη χρησιμοποίηση μιας απλής μετροταινίας. Γενικά η γονιμοποιητική ικανότητα του σπέρματος του κάθε κριού μπορεί να εκτιμηθεί από το τηρούμενο αρχείο οχειών η σπερματεγχύσεων και την αποδοτικότητα των προβατινών. Κάθε νεοεισερχόμενος στην αναπαραγωγική δραστηριότητα κριός εκτιμάται με ζωοτεχνικά μεγέθη, και αυτά είναι, τα ποσοστά γονιμοποίησης των προβατινών τα ποσοστά, των κανονικών ή των ακανόνιστων επιστροφών αυτών καθώς επίσης και το μέγεθος της πολυδυμίας. Εάν τα μεγέθη αυτά δεν είναι εντός των επιθυμητών στόχων, τότε ο συγκεκριμένος κριός, δεν χρησιμοποιείται πια στην αναπαραγωγική δραστηριότητα. Όπως προαναφέρθηκε υπάρχουν παράγοντες που επηρεάζουν τόσο τα ποιοτικά, όσο και το ποσοτικά χαρακτηριστικά του σπέρματος του κριού, τα πιο σημαντικά εξ αυτών είναι οι συνθήκες περιβάλλοντος, η συχνότητα χρησιμοποίησης , η διατροφή και τέλος η υγιεινή κατάσταση του. Όσο αναφορά για τις συνθήκες περιβάλλοντος, η δραστηριότητα των όρχεων στους κριούς από πλευράς μεγέθους και ορμονικών εκκρίσεων , αρχίζει την άνοιξη και συνεχίζεται μέχρι το καλοκαίρι, όπου και υπάρχει και πλούσια βοσκή για την άριστη ανάπτυξη του σώματος και των όρχεων. Η γενετήσια όμως ορμή (libido) και παραγωγή σπέρματος αριστοποιείτε κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, οπότε και η φωτοπερίοδος είναι ευνοϊκή.
Για την συχνότητα χρησιμοποίησης του κριού, ενδεικτικά θα αναφέρω πως η εντατική χρησιμοποίηση του κριού για οχεία η σπερματοληψία μειώνει τη γονιμοποιητική ικανότητα των σπερματοζωαρίων, η οποία μειώνεται σε αριθμό ανά εκσπερμάτωση. Για το λόγο αυτό, αλλά και για τη διατήρηση της γενετήσιας ορμής, επιβάλλεται μια λογική χρησιμοποίηση αναλόγως την ηλικία και τη σωματική του κατάσταση. Στην ηλικία των 9 έως 10 μηνών, ο κριός μπορεί να χρησιμοποιηθεί 1 φορά την εβδομάδα για την οχεία αμνάδων αντικατάστασης. Μετά τον 12ο μήνα ηλικίας του μπορεί να αυξηθεί η εβδομαδιαία χρησιμοποίηση του, μέχρι και 2 φορές την εβδομάδα για φυσική οχεία η σπερματοληψία κάθε δεύτερη ημέρα στη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου. Η διατροφή είναι και ο πιο σημαντικός παράγοντας που καθορίζει τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά τη ποιότητα των σπερματοζωαρίων του κριού και εν τέλει την γονιμοποιητική του ικανότητα. Το επίπεδο διατροφής επηρεάζει τόσο τον όγκο του παραγόμενου σπέρματος, όσο και τον αριθμό των σπερματοζωαρίων ανά εκσπερμάτωση. Το μέγεθος των όρχεων που όπως έχει αναφερθεί καθορίζει και την ποσότητα σπέρματος έχει άμεση εξάρτηση από το χορηγούμενο κάθε φορά σιτηρέσιο. Έτσι χαμηλό επίπεδο διατροφής των κριών έχει άμεσο αποτέλεσμα και το μειωμένο σωματικό βάρος και το κακό δείκτη θρεπτικής κατάστασης (τιμή δείκτη<2), συνοδευόμενο από τα εξής αναμενόμενα χαρακτηριστικά:
• Μείωση της μάζας των όρχεων
• Μείωση της διαμέτρου των σπερματικών σωληναρίων των όρχεων.
• Μείωση του αριθμού των αποθηκευμένων στην επιδιδυμίδα σπερματοζωαρίων.
• Μείωση της κινητικότητας των σπερματοζωαρίων μετά την εκσπερμάτωση.
Τα αντίθετα αποτελέσματα θα διαπιστωθούν όταν το επίπεδο της θρεπτικής κατάστασης
είναι υψηλό και ο δείκτης θρεπτικής κατάστασης είναι στη τιμή 3,5, όπου και θα πρέπει
να στοχεύουμε. Αυτή η ευνοϊκή επίδραση του υψηλού επιπέδου διατροφής στη γονιμοποιητική ικανότητα του κριού αποδίδεται στην ενεργοποίηση του νευροορμονικού
άξονα υποθάλαμος-υπόφυση και τη συνέργεια με άλλες ορμόνες όπως είναι η ινσουλίνη,
η αυξητική ορμόνη, η προλακτίνη καθώς και οι σωματομεδίνες που έχουν υποδοχείς στους όρχεις και διεγείρουν την κυτταρική διαίρεση και απέκκριση στεροειδών ορμονών. Επίσης από μελέτη του Oldham 1978, διαπιστώθηκε πως η αύξηση του κριού σε σωματικό βάρος κατά 32%, αυξάνει τον όγκο των όρχεων κατά 67%. Έτσι λοιπόν έχει πολύ ιδιαίτερη αξία το σωματικό βάρος των κριών πριν τις αναμενόμενες οχείες η σπερματοληψίες να είναι στο επιθυμητό επίπεδο και για αυτό συνίσταται κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής δραστηριότητας αυξημένο επίπεδο διατροφής σε όλα τα θρεπτικά συστατικά σε σχέση με τις απλές ανάγκες συντήρησης κατά 20 με 40%. Τέλος θεωρώ πως υγιεινή κατάσταση των κριών αφορά και το κρισιμότερο στάδιο όλης της αναπαραγωγικής δραστηριότητας αλλά και της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης γενικότερα. Θα πρέπει να γίνει αιματολογικός έλεγχος για βακτήρια η ιούς των κριών που θα χρησιμοποιηθούν για να μην τα μεταφέρουν στους γεννήτορες.
Ριζογιάννης Λάμπρος
Αναδημοσίευση απο agrotes.eu
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου